Οδηγός Πόλης

Δεν είναι τυχαίο ότι οι αρχαίοι θεοί διάλεξαν τούτο τον τόπο ως τον «ομφαλό της γης», δίπλα στις καταπράσινες πλαγιές του Παρνασσού και ένα μόλις βήμα από το Μαντείο των Δελφών.

Σε αυτό το χώρο ανδρώθηκε η Αράχωβα που κατόρθωσε να διατηρήσει τη γνησιότητα της Ελληνικής ψυχής, της παράδοσης και των Ελληνικών ιδεωδών.

Ήθη, έθιμα, τρόπος σκέψης και παράδοση παρέμειναν αναλλοίωτα σήμερα στην Αράχωβα που συνδύασε τέλεια την ομορφιά της γνήσιας Ελληνικής ψυχής με την

ανάπτυξή της ως ολοκληρωμένου τουριστικού θέρετρου, και πόλου έλξης χιλιάδων επισκεπτών τους χειμερινούς, ειδικά, μήνες.

Η παράδοση της Αράχωβας περιέχει ανακατωμένα στοιχεία πραγματικά ιστορικά με θρύλους, μύθους και φαντασιώσεις που πέρασαν από γονείς σε παιδιά και από γενιά σε γενιά σε βάθος πολλών ετών.

Ζωντανή ιστορία της Αράχωβας η παράδοση κατόρθωσε να συνδυάσει το επιβλητικό φυσικό περιβάλλον, την πλούσια της ιστορία και το δημιουργικό χάρισμα των κατοίκων της ώστε να θεωρηθεί από τις καλύτερες παραδόσεις στην Ελλάδα.

Η Αραχωβίτικη παράδοση έχει αποτυπωθεί όχι μόνο στα γραπτά κείμενα αλλά και στο κέντημα, το χειροτέχνημα, το παραμύθι και σε άλλες εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής της. Η Αράχωβα αναπτύχθηκε τουριστικά, αποτέλεσε πασίγνωστο χειμερινό θέρετρο, ειδικά τους χειμερινούς μήνες, δεν ξεπλύθηκε όμως από τις νεροσυρμές των χιλιάδων επισκεπτών της και του νέου τρόπου ζωής της.

Αντίθετα, μπόλιασε μέσα της μια πλούσια Εθνική παράδοση που αποτελεί βίωμα του κάθε Αραχωβίτη και Αραχωβίτισσας.

Ζωντανή ανάμνηση και αναπαραγωγή της Ιστορίας της Αράχωβας, οδηγό για το μέλλον της!

Μερικές από τις βασικές εκφάνσεις της Αραχωβίτικης παράδοσης, περιγράφονται αναλυτικά!

Το Πάσχα-Λαμπρή στην Αράχωβα γιορτάζεται με ξεχωριστό, μοναδικό και πατροπαράδοτο τρόπο. Έτσι οι Αραχωβίτες προετοιμάζονται για τη νηστεία της Σαρακοστής, έχοντας την έγνοια για το αρνί, τα απαραίτητα κλήματα για τη φωτιά, τα αβγά, τα γλυκά, το γιαούρτι, τη φουστανέλα, τα σιγκούνια για το πανηγυράκι του Άι-Γιώργη και το γεγονός ότι θα απαιτηθεί και δεύτερο ψήσιμο αρνιού για τον Αφέντη Άι-Γιώργη της Αράχωβας.

Παραδοσιακά τα Αραχωβίτικα κάλαντα, από γενιά σε γενιά, δεν έπαψαν να λέγονται. Το κείμενο που ακολουθεί είναι του Ηλία Λιάκου και περιγράφει παραστατικά τα παραδοσιακά κάλαντα των Χριστουγέννων.

- Θεια, να ντα ειπούμι;

- Τάειπαν άλλοι, αρέ... Άι, πέστι τα.

 Με τον γέρο Μήτσο το Μηλιώνη, είμαστε πολύ παλιοί φίλοι κι απ’ ότι ακούω, η φιλία αυτή είναι παππουδική. Τον θυμάμαι από τότε που νόγησα τον εαυτό μου, αλλά γίναμε φίλοι - κι ας είναι πολύ τρανύτερος από μένα - αφ’ όντας, άγουρο παλληκαρόπουλο ακόμα, φορτωνόμουνα το ντουφέκι που σβάρναγε, ζωνόμουνα το σελάκι που μ’ έφερνε δύο δίπλες και κίναγα απ’ αχάραγα, πριν καν να γαλατώσει ο ουρανός πέρα κατά το Ξεροβούνι, να πάω μαζί του για κυνήγι.

Η φαντασία των Αραχωβιτών έδωσε υπόσταση ακόμη και στον Κατεβατό, τον ισχυρό ΒΑ που κατεβαίνει από τον Παρνασσό και προξενεί καταστροφές στην Αράχωβα και που ο τοπικός θρύλος τον θέλει να παλεύει με τα στοιχειά της φύσης στην κορυφή της Λιάκουρας όπου βρίσκεται και το παλάτι του.

Τα ξωκκλήσια της Αράχωβας διασπαρμένα, από τις καταπράσινες πλαγιές του Παρνασσού ως τον ελαιώνα της, αποτελούν το καθένα, ξεχωριστό βίωμα και ανάμνηση της ψυχής του Αραχωβίτη, ξεχωριστή γιορτή και πανήγυρη για την Αράχωβα.

Φιλόπονοι οι Αραχωβίτες, φρόντιζαν να καλλιεργούν τον τόπο τους και να παράγουν αρίστης ποιότητας αγροτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα.

Τη δεκαετία 1960 – 70, το φημισμένο Αραχωβίτικο μπρούσκο κρασί, ο ελαιώνας, το μέλι, το παραδοσιακό τσίπουρο, τα υφαντά και η κτηνοτροφία αποτελούσαν την κύρια πηγή εσόδων.